Machineveiligheid: van richtlijn naar verordening
Op 20 januari 2027 treedt de nieuwe Europese Machineverordening officieel in werking. Hierin worden de veiligheidseisen voor het ontwerp en de constructie van machines aangescherpt. In een webinar legde veiligheidsconsulent Martijn Drost van Drost Safety Consultancy onlangs uit wat de gevolgen zijn voor ons als systeemintegrator en voor onze klanten in de machinebouw.
De Europese Machinerichtlijn – vanaf volgend jaar de Machineverordening – zorgt ervoor dat alleen veilige machines op de Europese markt worden gebracht. De overstap naar een verordening is nodig om de wetgeving beter aan te laten sluiten bij de digitale samenleving en moderne technologieën. Bovendien geldt een verordening, in tegenstelling tot een richtlijn, direct als wet in alle EU-lidstaten. Ze hoeft dus niet eerst te worden omgezet in nationale wetgeving. Dit verkleint de kans op interpretatieverschillen tussen lidstaten.
Machineveiligheid en cybersecurity
In de Machineverordening zijn de artikelen anders ingedeeld en grotendeels hernummerd ten opzichte van de Machinerichtlijn, en bovendien uitgebreid. Er worden expliciet eisen gesteld aan digitale beveiliging. Om te voorkomen dat cyberaanvallen de veiligheid van machines beïnvloeden, moeten fabrikanten cybersecurity-risico’s vanaf het ontwerp van de machine meenemen. Ook artificiële intelligentie (AI) is al meegenomen in de nieuwe verordening: wanneer AI wordt toegepast in veiligheidskritische onderdelen van een machine is toetsing door een ‘notified body’ verplicht.
Gids van toepassing
Voor gebruikers van de huidige Machinerichtlijn is de circa 400 pagina’s tellende Gids voor de toepassing van de Machinerichtlijn een handig hulpmiddel. Hierin wordt bij elke bepaling uit de richtlijn een toelichting gegeven. Ook voor de Machineverordening zal een dergelijke gids worden opgesteld.
Verantwoordelijkheid
Tijdens het webinar besprak Martijn Drost de belangrijkste punten van de nieuwe Machineverordening voor VSE als systeemintegrator en beantwoordde hij vragen van de deelnemende collega’s. Als systeemintegrator leveren wij machinebesturingen en voegen we in onze besturingskasten componenten van verschillende fabrikanten samen tot één geheel. Betekent dit dat we zelf als fabrikant gelden, en hoe ver strekt onze verantwoordelijkheid wanneer we onderdelen volgens de voorschriften van de fabrikant inbouwen? “Sommige fabrikanten proberen hun verantwoordelijkheid af te schuiven en bij anderen neer te leggen”, aldus Drost. “Laat je als paneelbouwer niet in die rol duwen: je bent niet zomaar de fabrikant. Een integrator die een turnkey besturingskast oplevert als onderdeel van een machine is vrijwel nooit de fabrikant van die machine; dat blijft bijna altijd de machinebouwer.”
Ook gaf Drost mee dat veiligheid nooit zwart-wit is. “Technici proberen dit vaak wel zo te benaderen door in nullen en enen te denken, maar achter veiligheid schuilt een veel genuanceerdere wereld, mits je die goed kunt onderbouwen.”