• info@vse.nl
  • Opaalstraat 10, 2872 ZR Schoonhoven
 Hygiëne en bekabeling

Hygiëne en bekabeling

Iets over de ketting en de zwakste schakel
In een hygiënische omgeving zijn alle aspecten van een inrichting belangrijk. Een allround aanpak is dan wel zo handig, vandaar dat VSE het concept 4HD heeft ontwikkeld. Want een ketting… afijn. De zwakste schakel kan door veel ogenschijnlijk onbeduidende aspecten worden gevormd. Want behalve apparatuur, vloeren, luchtkwaliteit en bijvoorbeeld persoonlijke hygiëne, blijven er zaken die over het hoofd worden gezien. Omdat ze zo vanzelfsprekend zijn dat ze onopvallend worden? Vandaag fittingen, beschermslangen en kabeldraagsystemen.

VSE heeft veel contact met Jerry Matena, salesmanager van Anamet – leverancier van beschermingssystemen van kabels. Hij voelt zicht vaak een roepende in de woestijn. “Ik geef regelmatig lezingen bij bedrijven. Dan zie je dat er nog veel onbegrip is, over wanneer een situatie nou eigenlijk zo goed mogelijk reinigbaar is en zo min mogelijk ruimte biedt aan de groei van micro-organismen. Het netjes bundelen van kabels, ze bevestigen met tie-wraps, zien mensen vaak als een keurige oplossing om de bekabeling zo hygiënisch mogelijk aan te leggen. Maar iedere tie-wrap en iedere afzonderlijke kabel, is er één teveel.”

Jerry geeft ons een rondleiding op de productielocatie van Anamet. Daar zien we hoe het proces van samenstellen van de beschermslang verloopt. De basis van de beschermslang, die zijn toepassing vindt in vele bekabelingssituaties, is de voor de meesten van ons welbekende beschermslang die we kennen uit de telefooncel, waarmee de hoorn aan het toestel vastzat. Een robuuste beschermslang, je zou hem zelfs hufterproof kunnen noemen. “Je kunt je voorstellen dat een dergelijk constructie optimale bescherming geeft aan de kabels die in die beschermslang zijn opgenomen,” legt Matena uit. De beschermslang wordt vervolgens in verschillende samenstelling opgebouwd, van de simpele telefoonbeschermslang tot en met hoog chemisch resistente versies. De blauwe FG-versie, de foodgrade, is de meest hygiënische versie. “We hebben van dit type ook een witte uitvoering, die bijvoorbeeld in cleanroomtoepassingen wordt gebruikt. Maar voor toepassingen in de voedselindustrie vraagt de voedselveiligheid om een kleur die in de natuur niet voorkomt en dus altijd te detecteren is in het geval van contaminatie. En die kleur is blauw en bovendien is het FDA-materiaal, dat niet schadelijk is bij inname.”

Weglaten
De kunst van hygiënisch ontwerpen is de kunst van het weglaten. Er moet in een systeem zo min mogelijk oppervlak zijn waarop organismen zich kunnen vermenigvuldigen, alles moet glad en goed reinigbaar zijn. Dat geldt voor alle onderdelen van een productieomgeving, want ook hier: de ketting is zo sterk als de zwakste schakel. Voor kabelsystemen geldt dat kabelbundels zoveel mogelijk in een beschermslang opgenomen moeten worden, zodat er maar één oppervlak te reinigen valt, in plaats van tientallen. En fittingen en beschermslangaansluitingen zijn zó geconstrueerd dat ook daar alleen gladde, goed reinigbare overgangen ontstaan.

EHEDG
Matena heeft zitting in een werkgroep van EHEDG, de European Hygienic Engineering & Design Group, de internationale organisatie die zorgt voor richtlijnen over hygiënisch ontwerpen en inrichten: “Van drainage tot dak,” vult Matena aan. EHEDG is in de jaren tachtig van de vorige eeuw door Unilever in het leven geroepen om kennis over voedselveilig produceren te delen en te borgen. Inmiddels heeft de Europese organisatie meer dan duizend leden, waaronder eindgebruikers als Coca-Cola, Cargill en Heinz en bekende machinebouwers als Krones en Tetra Pak. Maar ook de Nederlandse bedrijven zijn ruim vertegenwoordigd. Stork (Marel), Meyn, Rademaker, Kaak groep, Lely, Dinnissen en TNO zijn stuk voor stuk aangesloten. Componentenleveranciers als Rittal en de Niedax Group tot kennisinstellingen als het Fraunhofer Instituut zijn lid. En behalve componentenleveranciers zijn juist vanwege dat reinigbaar zijn van installaties, ook grote schoonmaakbedrijven aangesloten.

Dat reinigbare aspect van de constructies is bijzonder belangrijk voor de voedselindustrie. “De downtime wordt bij een 24/7 productie vaak bepaald door de schoonmaakinterval, dus daar is veel winst te behalen. Voor de fittingen is het van belang dat ze bestand zijn tegen alkalische reinigingsmiddelen, die er soms met hoge kracht op worden gespoten. Want schoonmaken moet goed, maar ook snel kunnen gebeuren. Hoe korter de schoonmaaktijd, hoe lager dus de downtime.”

Grootste winst
Het lastigste aspect vindt Matena het veranderen van de denkpatronen. ”Direct bij het engineeren is de grootste winst te behalen. Veel engineers weten helemaal niet van het bestaan van de mogelijkheid van beschermslangen. Ergens in een ver verleden hebben ze ervaring op gedaan met conduits, maar dat is totaal niet te relateren aan de mogelijkheden van vandaag. Zo kreeg ik van Wouter Burggraaf, sectievoorzitter binnen EHEDG, de vraag of we een multikabel konden maken voor een moeilijk bereikbare locatie. Multikabel is relatief onbekend omdat je het vaak in grote aantallen af moet nemen, waardoor het niet snel rendabel is. Ik heb hem uitgelegd dat onze beschermslang een prachtige manier biedt om je eigen multikabel te maken. Dat blijkt vaak een aangename verrassing.”
“In sommige industriën wordt het bijzonder veel toegepast op deze manier. Met EMC-beschermslangen bijvoorbeeld, zijn we leading in de treinindustrie.”

RIE
Matena zit al lang in het vak en heeft hygiëne echt tot zijn ding gemaakt. Hij kwam bij een EHEDG-seminar in contact met VSE. “VSE ziet de praktische meerwaarde van onze oplossingen voor een hygiënisch ontwerp. Een risicoanalyse is het eerste meetpunt. In een voedselproducerend bedrijf onderscheid je daarbij vier verschillende zones. Er is een ‘contact-zone’, een ‘splash-zone’, een ‘wet-zone’ en een ‘dry-zone’. En per zone zijn de voorschriften voor hygiëne anders. Hoe dichter bij het ‘blote’ voedsel, hoe scherper de eisen. In de zogenaamde wet-zone mogen veel minder bacteriën voor komen, dus is het van veel groter belang dat er geen broeiplaatsen voor micro-organismen zijn. Vochtige omgevingen zijn daarbij killing. Voor schakelkasten gebruiken we dan, behalve onze speciale afgeronde wartels, ook anti-condenspluggen. Die zorgen ervoor dat een kast ‘uitademt’ en dus droog kan blijven.”

Bij de risico-inventarisatie kun je al gerichte oplossingen naar voren zien komen. Matena: “Je ziet ook dat een voedselzone tegelijkertijd ook een Ex-zone kan zijn. Dat komt ook uit een risico-inventarisatie al naar voren. En Ex en hygiënisch gaan niet samen, Atex-beveiliging gaat altijd voor. Je ziet dat dat regelmatig verkeerd wordt toegepast.”

Bewustwording
Die bewustwording, daar maakt hij zich hard voor. “Onze producten worden nu ook opgenomen in opleidingsprogramma’s en bijscholingen. In het begin waren er nogal wat tegenwerpingen, daarom ben ik zelf ook deel gaan nemen aan de EHEDG-werkgroep. Met die werkgroep hebben we ook een nieuw kabeldraagsysteem ontworpen.

Kabeldraagsystemen moeten in een hygiënische omgeving altijd op een weloverwogen manier worden geplaatst. We komen wel tegen dat men denkt dat er een hele schone omgeving is gecreëerd, maar dan volop tie-wraps hebben toegepast. Weer dat bewustworden. De oplossing die we met de werkgroep hebben gemaakt is een open kabeldraagsysteem waarbij de kabels op hun plek worden gehouden in een spiraalveer. Open, zonder beklemmingen, dus heel goed te reinigen. Alle partijen die hier iets van kunnen vinden, hebben meegedacht. En je ziet dat dat resultaat oplevert.”

Hij heeft nog wel een tip voor de plantmanager die een nieuwe fabriek laat tekenen: “Als je je fabriek tekent in 3D, teken dan gelijk de kabeldraagsystemen, inclusief beschermslangen mee. Als je dat goed doet, dan kun je sneller, korter en wellicht minder schoonmaken voor een beter en hygiënischer resultaat. Het levert vaak een hogere OEE op, is duurzamer en betrouwbaarder. Dat bespaart enorm!”

We hebben hier nog een video voor je, over dit onderwerp